Wymiana doświadczeń pomiędzy genealogami, dyskusje ogólne na tematy genealogiczne i historyczne, dane dotyczące parafii, archiwów, ciekawych stron, itd
Odpowiedz

Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 19:34

W XVII-wieczym akcie zgonu z Byczyny (Śląsk, ale blisko Wielkopolski) napotkałem taki zapis: "Elisabeth, córka kusnierza (...) ktora ponieważ pierwszą córką a rychliczką była, dla tego cech kusnierski nie chciał jey nieść ani płachty dać, ani na pogrzeb iść (...) była bez kazania chowana."

Kim była "rychliczka" który to status pociągał za sobą takie odrzucenie w społeczności? Może ktoś wie coś konkretnego?

Łukasz

Re: Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 20:10

Może wyraz ten należy skojarzyć z poznańskim np. muszę rychło wstać, czyli wcześnie.

Czy przypadkiem dziewczyna nie urodziła się przed ślubem rodziców, lub przed upływem dziewięciu miesięcy od ślubu?

Re: Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 20:18

Według „ Słownika Wileńskiego” kur - med. choroba, ospica ( morbilli – odra ) inaczej zwana Rychle, Rychlica.

Pozdrawiam,
Mirka G.

Re: Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 20:20

Myślę , że chodzi o wcześniaka, który być może nie był ochrzczony. Po czesku rychly = szybki. W okolicach Kalisza rychło = wcześnie.
Pozdrawiam
Janusz
PS Moja praprababka była z Rychlików.

Re: Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 21:17

Skojarzenie z rychły=szybki też mam, ale raczej nikt nie odmawiałby pogrzebu osobie urodzonej przed ślubem rodziców. Miała 25 lat (czego nie napisałem) i z pewnością problem leżał w czymś, czym ona sama się naraziła.

Re: Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 22:36

A może była córką kuśnierza z wcześniejszego ( rychlejszego ) związku nieformalnego albo sama rychlej urodziła niż wyszła za mąż. Czy w tamtych czasach takie „przewinienia” mogły być powodem takiego ostracyzmu?

Waldek
Ostatnio edytowano 14 maja 2019, 22:47 przez dwaldek, łącznie edytowano 1 raz

Re: Kim była "rychliczka"

14 maja 2019, 22:37

A ja podsunę takie wyjaśnienie:
"rychły, urychlony; przysłówek: rychło, dawniej rychle; rychlik, o ‘wcześnie dojrzewających’ owsach lub ziemniakach. Słowo zachodniosłowiańskie; rus. rychłyj, o śniegu ‘sypkim’. Z długiem ū do ruch (p.); porównaj szwedz. rūsa, ‘wypadać (do szturmu)’, czes. rysziti, ‘napędzać’; na Litwie brak tej odmiany. Ale rychle, rykle, rytle, ‘krosty, wysypki’, to pożyczka niemiecka, Rötheln, Rütteln (‘Mosern’, po polsku ospa, ospice)."
(Aleksander Brückner "Słownik etymologiczny języka polskiego" str. 471, Kraków 1927)

Edit: widzę, że Mirka już wcześniej poszła tym tropem.

Re: Kim była "rychliczka"

20 maja 2019, 11:04

Łukaszu,
czy udało się Tobie wyjaśnić znaczenie określenia "rychliczka"?

Nie daje mi spokoju pytanie, dlaczego ją tak surowo potraktowano.
Może jej morale było nie takie, może była nierządnicą - nie wiem z jakimi jej przewinieniami kojarzyć tak skromny pochówek.

Re: Kim była "rychliczka"

20 maja 2019, 14:30

Witam,
Słownik Staropolski M.Arcta podaje

Rychla, rychlica, rykla, rytla - krosta czerwona, żarnica, kur.

https://pl.wikisource.org/wiki/M._Arcta ... i/Rychlica

Może o to chodzi?

pozdrawiam

Sławek

Re: Kim była "rychliczka"

20 maja 2019, 23:41

Masz rację, to odra i całe wytłumaczenie sytuacji dlaczego nikt nie chciał jej nieść czy być na pogrzebie. Bardzo zakaźna choroba, która w tamtych czasach niosła śmierć. Zresztą dzisiaj też, wg wiki umiera na nią rocznie 120 tysięcy osób.
Odpowiedz